Scoliose 

Heeft uw kind een verkromming in de rug? Staat hij of zij scheef? Is er sprake van een "bochel"? Komt scoliose in de familie voor? Mogelijk heeft uw kind een scoliose. Orthopedie Groot Eindhoven heeft gespecialiseerde (kinder)orthopedisch chirurgen. U kunt met een verwijzing van uw huisarts een afspraak maken. Uw (kinder)orthopedisch chirurg zal onderzoek doen en u de behandelopties uitleggen.

Meer weten? Hier vindt u aanvullende informatie:

Folder Scoliose Máxima Medisch Centrum

Specialisten Kinderorthopedie: 

Aandoening en mogelijke behandelingen 

Algemene informatie

 

Als men van achteren naar een rug kijkt, hoort deze er recht uit te zien. Bij een scoliose is dit niet het geval. Scoliose is een zijdelingse verkromming van de wervelkolom (ruggengraat). Soms groeit de wervelkolom naar één kant krom. Dan is er één bocht en spreken we van C-vormige scoliose. Meestal zijn er echter twee bochten. Dit heet een S-vormige scoliose.

 

Bij een scoliose is er, naast de verkromming, ook sprake van een verdraaiing van de wervelkolom. Bij een scoliose draait de wervelkolom namelijk om zijn as, vergelijkbaar met een wenteltrap. Dit veroorzaakt aan de rugzijde op borsthoogte een bolling van de ribben. Dit wordt bochel of gibbus genoemd en is meestal goed zichtbaar bij het voorover bukken.

 

Vooral in de groeispurt kunnen zich zijdelingse verkrommingen van de rug ontwikkelen. Uit onderzoek blijkt dat 4 tot 4,5% van de 10- tot 14-jarigen een structurele (= blijvende) scoliose krijgt. Bij een klein percentage hiervan is behandeling nodig. Scoliose komt bij meisjes vijf keer vaker voor dan bij jongens.

Oorzaken

 

Er zijn verschillende soorten scoliose. De belangrijkste zijn:

 

  • Idiopathische (= de oorzaak is niet bekend) scoliose: van vrijwel 80% van de gevallen is de oorzaak van de scoliose niet bekend. Er zijn aanwijzingen dat erfelijke factoren een rol spelen.

 

  • Congenitale (= aangeboren) scoliose: de scoliose ontstaat door één of meerdere aangeboren wervelafwijkingen.

 

  • Paralytische of neuromusculaire (= aandoeningen aan spieren en/of zenuwen) scoliose: deze wordt veroorzaakt door het onvoldoende functioneren van spieren of spiergroepen. Dit kan het gevolg zijn van een aangeboren/verworven hersen- of ruggenmergbeschadiging. Een voorbeeld hiervan is het "open ruggetje" (spina bifida).

 

 

De meest voorkomende vorm van scoliose is de idiopathische scoliose. Deze kan weer worden onderverdeeld in:

  • Juveniele (kinderen) idiopathische scoliose (jonger dan 10 jaar)
  • Adolescente (jongeren) idiopathische scoliose (ouder dan 10 jaar)

 

Symptomen

 

Aanvankelijk hebben kinderen meestal geen klachten van hun scoliose. Bij een ernstige scoliose kan de vervorming van de borstkas leiden tot pijn- en/of vermoeidheidsklachten. Ook kan de longfunctie geleidelijk aan afnemen. Daarnaast moeten de rompspieren harder werken om de houding, tegen de zwaartekracht in, te kunnen handhaven. Ook dit leidt op den duur tot pijn- en/of vermoeidheidsklachten. Op latere leeftijd ontwikkelt zich, door een verkeerde belasting van de rug, slijtage in de wervelkolom. Afhankelijk van de ernst van de scoliose kan ook de bocht geleidelijk aan toenemen. Dit kan reden zijn om in een vroeg stadium een scoliose te behandelen.

 

Diagnostiek

 

Orthopedie Groot Eindhoven heeft een speciaal scoliosespreekuur en een speciaal scolioseteam. Bij het scoliosespreekuur zijn, behalve de kinderorthopedisch chirurg, ook een orthopedisch instrumentmaker en een kinderfysiotherapeut aanwezig. Het doel van deze samenwerking is het zo goed mogelijk behandelen van de scoliosepatiënt. Op deze manier kunnen wij een optimale afstemming krijgen tussen de verschillende behandelaars die betrokken zijn bij de scoliose.

 

Door middel van röntgenfoto’s meten we regelmatig de ernst van de vergroeiing om deze goed te kunnen volgen. De bocht(en) word(t/en) in graden uitgedrukt. Met het oog op de schadelijke bijwerking van röntgenstralen, maken we niet méér foto’s dan absoluut noodzakelijk is. Wij controleren de scoliose periodiek (meestal iedere drie tot vier maanden) op ons scoliosespreekuur. Soms moet dit gedurende een aantal jaren gebeuren.

 

Behandeling

 

De behandeling van scoliose is erop gericht verdere verkromming van de wervelkolom te voorkomen. Omdat correctie van de scoliose alleen mogelijk is tijdens de groei, is het belangrijk om vroeg te beginnen met de behandeling. Hoe kleiner de bocht, hoe kleiner de kans op latere klachten. Sommige bochten zijn overigens helemaal niet te corrigeren en gaan geheel hun eigen weg. Afhankelijk van de ernst van de kromming en de nog te verwachten lichaamsgroei stellen we een persoonlijk behandelplan op.

 

Algemene criteria voor dit behandelplan zijn:

 

  • Bochten onder de 10º: niet afwijkend en dus geen behandeling
  • Bochten van 10º tot 25º: oefentherapie
  • Bochten van 25º tot 45º: oefentherapie en brace
  • Bochten groter dan 45º: operatie

 

Deze criteria zijn echter niet zo zwart-wit als ze nu misschien lijken. Als bijvoorbeeld een relatief kleine bocht in korte tijd toeneemt, kan worden besloten eerder te starten met bracebehandeling. Ook worden bochten groter dan 45º lang niet allemáál geopereerd. Als een operatie wordt overwogen, vindt er doorverwijzing plaats vanuit onze kliniek naar het scoliosecentrum van het Academisch Ziekenhuis Maastricht (AZM). Er bestaat een nauwe samenwerking tussen de behandelaars in het AZM en de kinderorthopedie van Orthopedie Groot Eindhoven. Zo is er regelmatig contact tussen de behandelaars van beide ziekenhuizen t.a.v. scolioseproblemen.

 

Oefentherapie

 

Afhankelijk van de ernst en de vorm van de scoliose stelt de oefentherapeut een oefenschema samen. De therapie bestaat uit:

 

  • Mobiliseren (optimaliseren beweeglijkheid)
  • Spieren versterken
  • Rekken
  • Houdingscorrectie
  • Bewegingsadvies
  • Ademhalingstherapie

 

Gedurende de eerste zes weken vindt de therapie meestal twee keer per week plaats. Vervolgens wordt geleidelijk aan afgebouwd naar eenmaal per twee à drie weken. De oefeningen moeten elke dag thuis worden gedaan. Vooral het corrigeren van de houding kun regelmatig worden geoefend bij dagelijkse activiteiten als tanden poetsen, afwassen en tv kijken. Het blijvend aannemen van een andere houding vraagt namelijk om een intensieve training, zodat het na verloop van tijd een automatisme wordt.

 

Voorbeelden van methoden van oefentherapie zijn:

  • Kinderfysiotherapie
  • Mensendieck-therapie
  • Cesar-therapie

 

Je bent vrij in de keuze van het type oefentherapie. We vinden het wel belangrijk dat je wordt begeleid door een therapeut die gespecialiseerd is in de behandeling van scoliose bij kinderen en adolescenten.

 

Brace

 

Uitgebreide informatie over de bracebehandeling bij scoliose vindt u hier.

 

Operatie

 

Als de kromming in de wervelkolom groter is dan 45º graden en de verwachting bestaat dat deze verder zal toenemen, wordt een operatie overwogen. Scolioseoperaties worden niet in onze ziekenhuizen uitgevoerd. Deze worden verricht in het Academisch Ziekenhuis Maastricht (AZM). Daarom worden kinderen waarbij een operatieve scoliosecorrectie wordt overwogen, doorverwezen naar het scolioseteam in het AZM. De specialist aldaar zal advies geven over een eventuele operatie en het verdere beloop doorspreken.

 

Met een operatie kan niet alleen worden voorkomen dat de bocht groter wordt, maar kan de bestaande kromming ook nog worden gecorrigeerd. Afhankelijk van het soort bocht en de grootte ervan plaatst de orthopedisch chirurg aan de voor- en/of achterkant van de wervelkolom metalen staven die met haken, schroeven of draden aan het bot worden bevestigd. Hieraan kan de kromming worden gecorrigeerd.

 

Duur van de behandeling

 

Behandeling van scoliose is eigenlijk alleen zinvol gedurende de groei, dus meestal tijdens de puberteit. Dit betekent dat zolang je nog groeit, controles bij de kinderorthopedisch chirurg noodzakelijk zullen zijn.